Tag: RNH

Auðlindaskattur og auðlegðarskattur óskynsamlegir

Auðlindaskattur í sjávarútvegi er óheppilegur, ef setja á hann á til að tryggja skynsamlega nýtingu fiskistofna, því að það mun aldrei takast. Hagsmunaaðilar munu aldrei samþykkja hann. Horfur á samkomulagi við hagsmunaaðila væru miklu vænlegri, þegar aflaheimildum væri í upphafi úthlutað ókeypis í samræmi við aflareynslu. Og auðlindaskattur er líka óheppilegur, ef setja á hann á til að gera hugsanlegan fiskveiðiarð upptækan, því að hagsmunaaðilarnir skapa þennan arð, og hann myndi minnka við auðlindaskatt. Kerfi framseljanlegra og einstaklingsbundinna aflakvóta hvetti til fjárfestinga og nýsköpunar. Hins vegar er allt í lagi að leggja á veiðigjald til að standa undir kostnaði við stjórnun og eftirlit með fiskveiðum. Prófessor Corbett Grainger frá Háskólanum í Wisconsin-ríki kynnti þessar niðurstöður úr rannsóknum sínum á fjölmennri málstofu RNH og Samtaka skattgreiðenda 24. október 2014, þar sem Skafti Harðarson var fundarstjóri og dr. Birgir Þór Runólfsson umsegjandi.

Ragnar Árnason, prófessor í Háskóla Íslands, ræddi um mælingar á tekjudreifingu. Hann kvað þær ósjaldan svo ófullkomnar, að fráleitt væri að reisa kröfur um stórkostlegar skattabreytingar — til dæmis sérstakan skatt á stóreignamenn eða hátekjufólk — á þeim. Gini-stuðullinn, sem oft væri notaður, vegna þess að hann væri einfaldur í notkun, veitti svipaðar upplýsingar um tekjudreifingu og sú lýsing á hesti um hann, að hesturinn væri brúnn á litinn. Einn Gini-stuðull væri til fyrir margar ólíkar og misjafnar tekjudreifingar. Ragnar sýndi fram á, að Gini-stuðull fyrir tiltekið land myndi hækka, ef háskólanemum og ellilífeyrisþegar fjölgar hlutfallslega vegna aukinnar háskólamenntunar og lengri meðalaldurs, en hvort tveggja væri jafnan talið æskilegt. Einsársmælikvarðar eins og Gini-stuðullinn væru ófullkomnir, því að miða þyrfti við ævitekjur hvers manns, sem væri breytilegar, stundum lágar (á meðan hann væri námsmaður og lífeyrisþegi), en stundum háar (þegar hann væri á hátindi orku og aflagetu um miðjan aldur). Vísaði Ragnar til ritgerða um þetta í bókinni Tekjudreifingu og sköttum, sem nýútkomin er hjá Almenna bókafélaginu.

Hannes H. Gissurarson, prófessor í Háskóla Íslands, taldi ýmsar veilur vera í umtöluðu verki Thomasar Pikettys, Fjármagni á 21. öld. Tölur Pikettys um eignadreifingu hefðu sumar reynst rangar, en ef til vill væri rétt, að tölur um tekjudreifingu á Vesturlöndum sýndu, að úr henni hefði teygst upp á við, ríku fólki hefði fjölgað og það orðið ríkara. En tekjudreifing í heiminum í heild væri orðin jafnari. Skýringin á þessari þróun væri hnattvæðingin: Kínverskir og indverskir verkamenn veittu starfsbræðrum sínum harða samkeppni, en jafnframt hefði fólk með einstæða og ófjölfaldanlega hæfileika (afburðastjórnendur, kvikmyndastjörnur, íþróttahetjur, uppfinningamenn) eignast miklu stærri markað fyrir þjónustu sína og öðlast ofurtekjur. Ekkert væri heldur að ójafnri tekjudreifingu, væri hún tekjudreifing samkvæmt frjálsu vali. Það væri síðan ekki eins víst og Piketty héldi, að fjármagn ávaxtaðist ætíð hraðar en hagvöxtur. Fjármagn hlæðist ekki upp, heldur dreifðist með tímanum (eins og skáldsögur Balzacs, sem Piketty vitnaði óspart í, sýndu), og hagvöxtur gæti haldið áfram að vera ör, væri sköpunarmáttur kapítalismans nýttur.

Málstofan var þáttur í samstarfsverkefni RNH og AECR um „Evrópu, Ísland og framtíð kapítalismans“. Vakti hún mikla athygli fjölmiðla. Viðskiptablaðið og Morgunblaðið birtu bæði fréttir um, að hún stæði fyrir dyrum, og Morgunblaðið birti frásögn af henni og viðtöl við frummælendur.

Glærur fyrirlesaranna má finna vef RNH, en þar birtist þessi frásögn af fundinum upphaflega.

lesa áfram

Ný bók um skatta og tekjudreifingu

Almenna bókafélagið hefur gefið út áhugaverða bók fyrir allt áhugafólk um skatta; Tekjudreifing og skattar. Bókin er gefin út að tilstuðlan og með tilstyrk RSE, Rannsóknarsóknarmiðstöðvar um samfélags- og efnahagsmál.

Bókinni er skipt upp í þrjá hluta;

  • Hluti I – Tekjudreifing

Ragnar Árnason                    Ævitekjur og tekjudreifing

Birgir Þór Runólfsson           Fátæki í alþjóðlegum samanburði

Hannes H. Gissurarson         Fátækt á Íslandi 1991 – 2004

Helgi Tómasson                     Nokkur atriði um launadreifingar

  • Hluti II: Skattar og skattbyrði

Ragnar Árnason                    Raunveruleg skattbyrði

Axel Hall                                 Dansað á línunni

Axel Hall                                 Norrænt í báða enda?

  • Hluti III: Skattar og tekjujöfnun

Arnaldur S. Kristjánsson      Raunverulegur jaðarskattur og tekjudreifing

Ragnar Árnason                    Jöfnunaráhrif tekjuskatta

Bókin er góð lesning öllum þeim sem vilja taka þátt í vitrænni umræðu um skattamál og tekjudreifingu óháð því hver afstaðan er til þess hvert skattstigið skuli vera.

RNH, rannsóknarsetur um nýsköpun og hagvöxt, heldur málst0fu 24. október nk. í samvinnu við Samtök skattgreiðenda um tekjudreifingu og skatta – nánari umfjöllun síðar.

 

lesa áfram

Fyrirlestur: Lawson um atvinnufrelsi

Mánudagurinn 28. júlí 2014 er til merkis um mikinn áfanga í sögu mannkyns. Þá verða hundrað ár liðin frá því, að fyrri heimsstyrjöldin (sem þá var kallaður Norðurálfuófriðurinn mikli) skall á, 28. júlí 1914, þegar hin frjálslynda siðmenning Vesturlanda riðaði til falls og alræðissinnar, nasistar og kommúnistar, skiptu á milli sín Mið- og Austur-Evrópu. Öldin á undan hafði verið tímabil friðar, atvinnufrelsis, takmarkaðs ríkisvalds, örra framfara, traustra peninga og vonar í brjósti hundruð milljóna jarðarbúa um betri tíð.

Prófessor Robert Lawson, sem kennir hagfræði í Southern Methodist-háskólanum í Dallas í Texas, er einn af höfundum víðkunnrar rannsóknar á atvinnufrelsiEconomic Freedom of the World, sem kemur út árlega uppfærð með gögnum um atvinnulíf og frelsi í meira en 140 löndum. Mánudaginn 28. júlí ræðir hann, hvernig mæla á atvinnufrelsi og hvað má læra af þeirri mælingu, á fundi Rannsóknarseturs um nýsköpun og hagvöxt (RNH) og Samtaka skattgreiðenda, sem haldinn verður á jarðhæð í Garðastræti 37 (í fundarsal Gamma). Hann fer ekki síst orðum um hina mannlegu vídd atvinnufrelsisins, svo sem bætta heilsu, aukið læsi og fjölgun tækifæra.

Fyrirlesturinn hefst kl. 16.30, en síðan verða umræður og á eftir því móttaka á staðnum. Þeir, sem vilja sækja málstofuna, eru vinsamlegast beðnir að láta af því vita í síðasta lagi á sunnudagskvöld í netfangið rnh@rnh.is eða með því að skrá sig á Facebook-síðu viðburðarins. Fyrirlesturinn er liður í samstarfsverkefni RNH og AECR, Evrópusamtaka íhaldsmanna og umbótasinna, um „Evrópu, Ísland og framtíð kapítalismans“.

lesa áfram

Hættum að fóðra tröllið: Varnarbarátta skattgreiðenda

Dr. Daniel Mitchell, sérfræðingur í skattamálum hjá Cato stofnuninni í Washington, heldur fyrirlestur á vegum Samtaka skattgreiðenda í samvinnu við RNH, Rannsóknarsetur um nýsköpun og hagvöxt, og AECR, Evrópusamtaka íhaldsmanna og umbótasinna.

Fyrirlestur Dr. Mitchell mun fjalla um tröllaukin ríkisútgjöld í hinum vestræna heimi og mikinn vöxt þeirra í aðdraganda fjármálakreppunnar sem og í kjölfar hennar, undir yfirskriftinni; Starving the Beast. Dr. Mitchell mun einnig fjalla um Laffer kúrvuna svonefndu en samkvæmt henni minnka skattstofnar eftir því sem skattar hækka, svo skattahækkanir skila því ekki þeim tekjum sem til er ætlast. En háir skattar hafa hisn vegar margvísleg önnur skaðlega áhrif á vöx og viðgang efnahagslífsins.

Fundurinn verður haldinn í stofu N-132 í Öskju Háskóla Íslands mánudaginn 4. nóvember nk. kl. 12 – 13.

Dr. Daniel Mitchell lauk prófi í hagfræði frá háskólanum í Georgíufylki og doktorsprófi í hagfræði frá George Mason háskólanum í Virginíu. Hann vann fyrir fjárlaganefnd öldungadeildar Bandaríkjaþings og fyrir Heritage foundation stofnunina í Washington áður en hann hóf störf hjá Cato stofnuninni. Ásamt því að greinaskrifum og fyrirlestrahaldi um skattamál hefur hann einnig skrifað bók, í samtarfi við Chris Edwards, um skattamál, sem út kom árið 2008; Global Tax Revolution – The Rise of Tax Competition and the Battle to Defend It.

lesa áfram

Góð heimsókn frá bresku samtökunum

Matthew Elliott

Nú í vor heldur Mattew Elliott, framkvæmdastjóri Samtaka skattgreiðenda í Bretlandi, fyrirlestur um starf samtakanna, baráttuna fyrir skattalækkunum og niðurskurði útgjalda hins opinbera. Að komu hans standa Samtök skattgreiðenda í samstarfi við RNH og er fyrirlestur Matthew Elliott þáttur í verkefninu „Evrópa, islands og framtíð kapítalismans”, sem RNH hefur skipulagt í samstarfi við AECR, Evrópusamtök íhaldsmanna og umbótasinna. Nánari tímasetning verður gefin síðar. Búið var að tímasetja fyrirlestur hans þann 8. apríl nk. en því miður hefur hann orðið að fresta komu sinni. Nánar síðar. Samtök skattgreiðenda í Bretlandi  voru stofnuð snemma árs 2004 af Matthew Elliott og Andrew Allum. Samtökunum óx fljótt fiskur um hrygg og reka öfluga skrifstofu í London og eiga yfir 65.000 manns hafa skráð sig til þáttöku í starfi samtakanna. Á undanförnum árum hafa samtökin gefið út bækur og bæklinga og haldið úti öflugri heimasíðu og starfsmenn og fulltrúar verið duglegir við að koma sjónarmiðum samtakanna á framfæri í fjölmiðlum. Matthew Elliott skrifaði einnig athyglisverða bók með David Craig, The Great European Rip-Off, How the Corrupt, Wasteful EU is Taking Control of Our Lives. Bókin kom út 2009.

lesa áfram

Hagvöxtur og skattaglaðir stjórnmálamenn

Grein þessi eftir Óla Björn Kárason fjallar um inntak erindis Dr. Daniel Mitchell, sem hann flutti þann 16. nóvember 2012, fyrir frumkvæði Rannsóknaseturs um nýsköpun og hagvöxt og Samtaka skattgreiðenda. Greinin birist fyrst í Morgunblaðinu 21. nóvember, en hefur einnig verið birt á vef höfundar, www.t24.is.

 

„Skattaglaðir stjórnmálamenn og fræðimenn hefðu haft gott af því að hlusta á fyrirlestur sem dr. Daniel Mitchell hélt síðastliðinn föstudag um neikvæð áhrif stighækkandi tekjuskatts. Þeir hefðu þá hugsanlega áttað sig betur á neikvæðu samhengi á milli skattheimtu og efnahagslegra framfara. Einhverjir þeirra hefðu jafnvel skilið þær mótsagnir sem fólgnar eru í skattagleðskap ríkisstjórnarinnar.

Í einu orðinu halda hinir skattaglaðværu því fram að hægt sé að hafa áhrif á hegðun almennings og í hinu að skattar hafi lítil eða engin áhrif. Þannig sé rétt að hækka skatta og gjöld á áfengi, tóbak, sykur og aðra óhollustu til að draga úr neyslu og þar með auka velferð og tryggja betra heilsufar þjóðar. Því hærri skattar og gjöld, því minni neysla. En svo snúa glaðværir talsmenn skattheimtunnar við blaðinu og halda því fram að beinir skattar á laun og fyrirtæki hafi lítil eða engin áhrif. Fólk haldi áfram að vinna og afla jafnmikilla (jafnvel meiri) tekna þótt skattar hækki stöðugt. Með öðrum orðum: Hægt sé að draga úr eftirspurn eftir ákveðnum vörum og þjónustu með skattlagningu en skattar á laun og vinnu hafi ekki áhrif.

Mótsögnin ætti að vera öllum augljós, jafnvel hinum skattglöðustu í hópi stjórnmálamanna og fræðimanna.

Enginn skilningur

Enginn skilningur er innan sósíalískrar ríkisstjórnar Samfylkingar og Vinstri grænna á samhengi skatta, ríkisútgjalda og hagvaxtar. Skattahækkanir síðustu ára á fyrirtæki og almenning eru byggðar á þeirri trú að ná verði fram einhverju sem kallast „félagslegt réttlæti“. Í reynd hefur „réttlætið“ ekki falist í öðru en að jafna tekjur niður á við í stað þess að auka tækifæri þeirra sem hafa minna á milli handanna til að afla sér meiri tekna.

Innan ríkisstjórnarinnar eru fyrirtæki tortryggð og litið er á vöxt efnahagslífsins, sem er forsenda bættra lífskjara, sem eitthvað af hinu illa. Svandís Svavarsdóttir umhverfisráðherra lýsti því yfir á flokksráðsfundi VG 2010, að kapítalismi, „sem gerir ráð fyrir endalausum hagvexti“, leiði mannkynið til glötunar. Er nema von að ungliði innan VG leggi til „að á Íslandi sé aðeins starfrækt ein matvöruverslun og hún sé á vegum ríkisins“ og þar með verði engin samkeppni, „bara skýrar reglur og lýðræðisleg stjórnun“.

Ekki hefur Árni Páll Árnason, sem sækist eftir að verða leiðtogi Samfylkingarinnar, mikið jákvæðara viðhorf til atvinnulífsins. Á ársfundi ASÍ 2009 talaði Árni Páll sem félagsmálaráðherra um „óforskammaða kapítalista“ og „ginningarfífl stóriðju og útgerðarauðvald“.

Ólína Þorvarðardóttir, samherji Árna Páls í Samfylkingunni, hefur lagt til að lagður verði allt að 80% tekjuskattur á „ofurlaun“. Þar með bauð hún betur en Lilja Mósesdóttir, sem boðaði 60-70% skattþrep á tekjur yfir eina milljón á mánuði. Þá var Lilja enn félagi í VG og Ögmundur Jónasson tók undir hugmyndir hennar.

Skattagleðin kann sér engin takmörk.

Innbyggður hemill

Flestum hagfræðingum hefur verið það lengi ljóst að samhengi er á milli útgjalda ríkisins og hagvaxtar. Útgjöld til að standa undir grunnstoðum samfélagsins auka hagvöxt en gangi hið opinbera of langt í útgjöldum dregur úr hagvexti – samband útgjalda og hagvaxtar verður neikvætt.

Uppbygging skattkerfisins hefur veruleg áhrif á þróun ríkisútgjalda. Á meðan eitt kerfi kallar á síaukna skattheimtu og þar með aukin umsvif ríkisins hamlar annað gegn hækkandi sköttum. Stighækkandi tekjuskattur, þ.e. því hærri tekjur, því hærri hundraðshluta af launum þarf viðkomandi að greiða, er ávísun á aukna skattheimtu og þar með hærri ríkisútgjöld. Það er enginn innbyggður hemill á skattheimtuna og þar með ríkisútgjöldin. Flatur tekjuskattur – ein ákveðin prósenta óháð tekjum – hamlar hins vegar gegn útþenslu ríkisins enda er það pólitískt erfiðara fyrir skattaglaða stjórnmálamenn að hækka skattprósentuna sem allir þurfa að greiða. Þeir ná ekki að reka fleyg á milli skattgreiðenda með sama hætti og þeir geta ef tekjuskattur er stighækkandi. Auk þessa er flatur tekjuskattur ólíklegri til að hafa skaðleg áhrif á efnahagslífið en stighækkandi skattur sem dregur úr löngun einstaklinga til efnahagslegra umsvifa, þar sem afraksturinn verður hlutfallslega æ minni.

Áhrif á hagvöxt

Hvernig staðið er að skattlagningu hefur því bein áhrif á hagvöxt. Flöt, einföld og hófsöm skattlagning hefur jákvæð áhrif á efnahagslífið og hagvöxtur verður meiri en ella. Fyrir Íslendinga skiptir þetta gríðarlega miklu máli. Takist ekki að rífa upp hagvöxt hér á landi munu lífskjör taka litlum breytingum á komandi áratugum. Þannig mun það taka 70 ár að tvöfalda landsframleiðsluna ef hagvöxtur er að meðaltali 1% á ári. Takist okkur hins vegar að tryggja 3% vöxt efnahagslífsins mun það taka tæp 25 ár að tvöfalda íslenska hagkerfið og aðeins 18 ár ef hagvöxtur er að meðaltali 4%.

Af þessu sést hve miklu það skiptir fyrir almenning að hjól atvinnulífsins fari aftur af stað og hagvöxtur nái að festa sig í sessi. Þar skiptir hvert prósentustig gríðarlega miklu. Þetta er spurning um þróun lífskjara hér á landi.”

lesa áfram

top