Tag: tryggingagjald

Endurreisn skattkerfisins

Eftir Óla Björn Kárason, blaðamann

Mikilvægasta verkefni nýrrar ríkisstjórnar að loknum kosningum verður endurreisn skattkerfisins úr rústum liðlega fjögurra ára vinstri stjórnar. Hátt á annað hundrað breytingar hafa eyðilagt skattkerfið, gert það ógagnsærra og ranglátara. Sá sem tekur við lyklavöldunum í fjármálaráðuneytinu verður að vinda ofan af skattahækkunum síðustu ára samhliða því að einfalda kerfið. Hvernig til tekst mun ráða mestu um það hvort Íslendingum tekst að vinna sig út úr efnahagslegum þrengingum.

Við Íslendingar vitum af eigin reynslu að með því að skattleggja minna er hægt að fá meira. Við vitum að með því að hætta að refsa fyrir velgengni með ofursköttum, eykst velmegun almennings og hagsæld verður meiri. Ráðstöfunartekjur hækka og fyrirtækin styrkjast og dafna.

Lægri skattar og auknar tekjur

Sjálfstæðisflokkurinn beitti sér fyrir umfangsmiklum breytingum á skattkerfinu eftir flokkurinn settist í ríkisstjórn árið 1991. Tekjuskattur einstaklinga og fyrirtækja var lækkaður, aðrir skattar ýmist lækkaðir eða felldir niður.

Þrátt fyrir umfangsmiklar skattalækkanir jukust skatttekjur ríkissjóðs verulega. Frá 1991 til 2007 tvöfölduðust tekjurnar að raunvirði. Með meiri hófsemd í skattheimtu styrktust tekjustofnar ríkisins og gáfu meira af sér. Þetta sést vel á því að tekjuskattur fyrirtækja var 50% árið 1985 en var kominn niður í 18% árið 2003. En skatttekjur ríkisins af fyrirtækjum sem hlutfall af vergri landsframleiðslu hækkuðu engu að síður úr 0,9% í 1,5%.

Skatttekjur í tíð íhaldsins

Því miður hafa vinstri menn aldrei skilið einfalt lögmál: Því meira sem eitthvað er skattlagt því minna færðu af því. Að sama skapi: Því meira sem velgengni er skattlögð því minni verður velgengnin.

Vítamínsprauta

Íslenskt efnahagslíf þarf vítamínsprautu. Með markvissum og skynsamlegum skrefum við lækkun skatta, afnámi gjaldeyrishafta og einfaldara regluverki er hægt á skömmum tíma að hefja sókn í atvinnumálum.

Uppstokkun skattkerfisins – endurreisn skattstofna ríkisins – á komandi kjörtímabili verður að taka mið af því að sníða viðskipta- og efnahagslífi þjóðarinnar umgjörð sem eflir en dregur ekki úr, eykur en kæfir ekki þrótt einstaklinga og fyrirtækja. Það verður að hverfa frá stefnu vinstri manna sem ekki mega sjá neitt hreyfast án þess að vilja skattleggja það.

Skattur á vinnu

Samkvæmt fjárlögum yfirstandandi árs mun tryggingagjald – sem er í raun lítið annað en skattur á laun og störf – skila ríkissjóði um 70,6 milljörðum króna. Þetta eru liðlega 22 milljörðum króna hærri tekjur en árið 2008. Þrátt fyrir vilyrði hefur tryggingagjaldið ekki verið lækkað.

Óli Björn Kárason

Ofurskattur á laun og störf hefur dregið úr möguleikum fyrirtækja til að fjölga starfsmönnum og/eða hækka laun þeirra sem þegar eru í vinnu. Launamenn greiða þennan skatt með óbeinum hætti í formi færri starfa og lægri launa. Fyrirtækin bera skattinn og eru í spennitreyju. Afleiðingin er sú að afkoma fyrirtækjanna er verri sem hefur aftur áhrif á tekjur ríkisins. Og ríkissjóður verður af tekjum þar sem störfum fjölgar ekki. Atvinnuleysi er meira en ella og þar með útgjöld ríkisins hærri. Hringavitleysan er í fullum gangi.

Öll skynsamleg rök hníga að því að fyrsta skref nýrrar ríkisstjórnar við endurreisn skattstofna sé að lækka tryggingagjaldið verulega. Að því loknu á að endurskoða tekjuskattskerfið frá grunni, einfalda það, draga úr eða fella niður tekjutengingar og taka upp eina einfalda skattprósentu á komandi árum. Flókið tekjuskattskerfi með háum jarðarsköttum dregur ekki aðeins úr hvatanum til að afla sér tekna, heldur kemur ekki síst niður á þeim sem síst skyldi – launamönnum sem eru með lágar tekjur og takmarkaða möguleika til vinnu.

Verkefnin við að endurheimta skattstofna eru fleiri. Nauðsynlegt er að gjörbreyta og grisja frumskóg tolla og vörugjalda. Markmiðið er ekki síst að færa verslunina aftur heim til Íslands og skjóta þannig styrkari stoðum undir mikilvæga atvinnugrein. Ríkissjóður mun þegar upp er staðið njóta góðs af.

Ranglæti sem verður að leiðrétta

Ekki verður því haldið fram að réttlæti og sanngirni hafi verið með í för þegar ríkisstjórnin rústaði skattkerfinu. Innleiðing eignaupptökuskatts – sem vinstri menn kalla auðlegðarskatt – er bein árás á eldra fólk og sjálfstæða atvinnurekandann. Margir eiga ekki annan kost en að stofna til skulda eða selja eignir til að standa skil á skattinum. Sjálfstæðir atvinnurekendur hafa þurft að ganga á eigið fé til að greiða eignaupptökuskattinn og eftir stendur veikara fyrirtæki.

Eignaupptökuskatturinn er siðferðilega ranglátur og því getur ný ríkisstjórn ekki vikið sér undan því að afnema skattinn.

Hér hafa aðeins verið nefnd nokkur dæmi um þau mörgu verkefni sem bíða nýrrar ríkisstjórnar. Hvort hafist verður handa við að endurreisa skattstofna ríkisins ræðst af því hvort stefna Sjálfstæðisflokksins í skattamálum fær að ráða för eða hvort hugmyndafræði vinstri manna verður fylgt áfram næstu fjögur árin. Reynslan síðustu ár gefur ágæta vísbendingu um hvernig staðan verður eftir fjögur ár nái vinstri menn að halda leik sínum áfram.

Áður birt í Morgunblaðinu 27. mars 2013 og á vef Óla Björns www.t24.is.

 

lesa áfram

Þarna leynist allur sprotinn

Viðtal í Viðskiptablaði Morgunblaðsins,  21. febrúar 2012 við formann Samtaka skattgreiðenda, Skafta Harðarson:

Ásgeir Ingvarsson
ai@mbl.is
Að mati Skafta Harðarsonar er margt sem gerir íslenskum smáfyrirtækjum og einyrkjum erfiðara fyrir. Hann segir að hið opinbera gæti víða rutt hindrunum úr vegi ef viljinn væri til staðar. „Þegar litið er yfir þetta svið sést að það er tilfinnanlegur skortur á hagsmunasamtökum lítilla fyrirtækja og einyrkja þvert á allar starfsgreinar. Það er því miður þannig að þessi hópur á sér ekki sterka talsmenn á opinberum vettvangi og hagsmunir bæði samtaka atvinnuveitenda og verkalýðs eru á marga vegu samtvinnaðir hagsmunum stórra fyrirtækja – stundum á kostnað þeirra litlu.”
Skafti, sem er formaður Samtaka skattgreiðenda, bendir á að litlu fyrirtækin eru mjög mikilvæg fyrir verðmæta- og atvinnusköpun, en þau eru líka lyillinn að uppbyggingu í efnahagslífinu. „Sjaldnast setjast frumkvöðlar niður og ákveða að stofna stórfyrirtæki næsta dag. Öll stærstu og stöndugustu fyrirtæki landsins eiga uppruna sinn í einstaklingum eða litlum hópi athafnamanna sem komu sér saman um að gera góða hugmynd að veruleika. Stundum verður útkoman smár en stöndugur rekstur, en stundum gerist það að úr verður stórfyrirtæki. Þarna leynist allur sprotinn sem við eigum til að byggja upp atvinnulífið og ná okkur upp úr lægð og atvinnuleysi.”
Ríkið skilur lítið eftir
Nefna má fjölmargt sem breyta mætti til batnaðar og nefnir Skafti t.d. að litlu fyrirtækin finni oft mun meira fyrir hárri skattlangingu hins opinbera en þeir stóru. „Engum hópi manna held ég að sé jafn sýnileg þessi óhóflega áþján og einyrkjum. Hjá stærri fyrirtækjum vilja menn stundum missa sjónar á því sem einyrkinn sér svo glögglega þegar hann útbýr reikninginn handa viðskiptavini sinum og ekki nema 30% sitja eftir. Restin fer í virðisaukaskatt, tryggingagjald, lífeyrisskuldbindingar og tekjuskatt,” segir Skafti en bendir á að það sé ekki bara upphæð skattanna sem gerir erfitt fyrir.
„Það væri t.d. til mikils að vinna að bjóða upp á þægilegri skil á ýmsum skattgreiðslum til ríkisins. Ef það hendir t.d. smáfyrirtæki að viðskiptavinur greiðir ekki útskrifaðan reikning þá þarf fyrirtækið samt sem áður að fjármagna allar greiðslur til ríkisins eins og þær koma fram á reikningnum. Ef VSK-tímabilin yfir árið eru fleiri eru meiri líkur á að þessi fyrirtæki þurfi að fjármagna hegðunina hjá óskilvísum viðskiptavinum. Stórfyrirtæki eiga mun auðveldara með að takast á við slík útgjöld á meðan þau geta nánast riðið litlum fyrirtækjum að fullu. Að fækka skiladögum fyrir minni aðila úr sex niður í fjóra á ári væri strax mikil framför.”
Skafti bendir líka á að hægt sé að leita leiða til að spara litlu aðilunum skriffinnsku og umstang. „Mjög væri til bóta ef að skilagreinarnar fyrir lífeyrissjóð, verkalýðsfélag og launaskatt væru sameinaðar. Það myndi spara mörgum stanslausar eyðublaðaútfyllingar og útreikninga.”

Myllusteinar á fyrstu árunum

Síðan eru reglur sem virðast hafa verið settar fyrir góðan ásetning en reynast verða þess valdandi að erfiðara er en ella að koma sprotafyrirtækjum á laggirnar. „Skyldugreiðslur í lífeyrissjóð eru gott dæmi. Frumkvöðullinn er skikkaður til að láta þessi 12% af tekjum sínum af hendi þó svo að hann væri vafalítið að fjárfesta betur með því að leggja upphæðina inn í uppbyggingu rekstrarins.”

Af sama toga eru reglurnar sem skikka aðstandendur sprota til að greiða tekjuskatt m.v. sérstök tekjuviðmið, jafnvel þó að nýstofnað fyrirtækið sé ekki farið að skila hagnaði. „Að þessu leyti er skattaumhverfið mjög ólíkt því sem þekkist t.d. í Bandaríkjunum. Á Íslandi geta frumkvöðlar og starfsmenn þeirra ekki gefið vinnu sína í reksturinn í skiptum fyrir hluti í fyrirtækinu sem síðan verða verðmætir seinna meir. Jafnvel þó að engin séu launin verða þeir samt að greiða launaskattinn.”

lesa áfram

Vinna „dýrt jaðarsport”?

Sigríður Andersen, lögmaður, skrifar grein í Morgunblaðið í dag, 27. október, um áhrif jaðarskatta á hvata fólks til vinnu. Greinin er endurbirt hér í heild sinni:

„Á dögunum setti ég fram tvö dæmi hér í Morgunblaðinu um hvað stendur eftir þegar menn bæta við sig 10 þúsund króna tekjum með útseldri vinnu. Í vissum tilvikum getur það farið allt niður í 2.549 krónur sem menn fá í vasann. Hin 7.451 krónan fer í virðisaukaskatt, tryggingagjald, iðgjöld í sameignarsjóð, tekjuskatt og bótaskerðingu. Þetta óæskilega samspil skatta- og bótakerfa hefur stundum verið nefnt jaðaráhrif. Jaðaráhrifin koma fram á viðbótartekjur manna eftir að persónuafsláttur hefur verið fullnýttur og tekjur eru orðnar nægar til að skerða barna- og vaxtabætur.

Ég fékk mikil viðbrögð við þessum dæmum og jafnvel óskir um að reikna út fleiri tilvik. Nú er það út af fyrir sig áhyggjuefni þegar menn geta ekki með einföldum hætti áttað sig á raunverulegri skattheimtu og þar með raunverulegum tekjum sínum. Hið flókna kerfi sem við búum við í dag dregur bersýnlega úr tilfinningu manna fyrir kjörum sínum.

Auk dæmanna sem ég hef þegar nefnt má skoða aðstæður fólks með frekar lágar tekjur, til dæmis hjón með 200 þúsund króna tekjur hvort á mánuði. Þau hjón eru bæði í lægsta tekjuskattsþrepinu 37,2%. En ef annað þeirra bætir við sig vinnu á laugardegi, sem það innheimtir 10 þúsund krónur fyrir, er hugsanlegt að ráðstöfunartekjur þeirra hækki aðeins um 3.141 krónu. Fólk með tekjur í lægri kantinum lendir þarna í nær 70% skatti. Þessu hefði ég aldrei trúað nema með því að leggjast yfir skatta- og bótakerfið. Forsendur fyrir þessu má finna á vef mínum, www.sigridur.is, en einnig er rétt að benda á afar gagnlegar reiknivélar á vef ríkisskattstjóra þar sem menn geta séð áhrifin af hjúskaparstöðu, tekjum, eignum, skuldum, vaxtagjöldum og fjölskyldustærð á barna- og vaxtabætur. Í þessu kerfi er nefnilega búið að tengja marga þætti saman sem gerir það auðvitað mjög flókið.

Þessi flækja hefur versnað til muna á undanförnum árum með þrepaskiptingu tekjuskatts, að því ógleymdu að allir þeir skattar sem hér koma við sögu hafa hækkað og þar með þessi jaðaráhrif.

Það er alltaf þörf á nýjum störfum og verðmætasköpun í þjóðfélagi en sjaldan þó líkt og þegar efnahagsleg áföll hafa riðið yfir. Menn með nýjar hugmyndir verða að hafa svigrúm til að afla sjálfum sér og öðrum lífsviðurværis. Háu skattarnir bitna ekki aðeins á þeim sem fyrir þeim verða með beinum hætti heldur einnig hinum sem verða af nýjum tækifærum.

Það er ekki hægt að ætlast til þess að menn gangi fúsir til verka þegar skattheimta keyrir úr hófi með þeim hætti sem þessi dæmi bera með sér. Jaðaráhrif skatta og skerðinga eru orðin nær óbærileg. Hárgreiðslukonan, forritarinn, endurskoðandinn, kvikmyndagerðarmaðurinn og löndunargengið verða að hafa sæmilega ástæðu til að halda áfram að sinna sínu.

Það gengur ekki að vinna fólks sé gerð að dýru jaðarsporti.”

Hér til hliðar á síðu Samtakanna má finna tengil á reiknivél skattstjóra og þannig sjá hversu þungt jaðarskattar vega miðað við mismunandi forsendur Sigríðar Andersen.

lesa áfram

10.000 kall handa hverjum?

Frábæra umfjöllun og mynd er að finna á vef Sigríðar Andersen um nýja 10.000 króna seðilinn, en hún birti einnig grein í Morgunblaðinu í síðustu viku um málið

Á vef hennar  fer að finna þennan pistil samfara myndinni af seðlinum:

 

“Stjórnvöld hafa boðað útgáfu 10 þúsund króna seðils.

Hér eru tvö dæmi um að hvaða gerist þegar menn reyna að skapa verðmæti í þjóðfélaginu í dag og selja út vinnu sína fyrir 10 þúsund krónur.

Annars vegar er um að ræða heimili þar sem hjón hafa 400 þúsund krónur hvort í laun eða samtals 800 þúsund, eiga fjögur börn á heimili og skulda 20 milljónir króna vegna í húsnæðis. Þegar annað hjónanna selur vinnu sína fyrir 10 þúsund krónur til viðbótar er hirtur af fjárhæðinni virðisaukaskattur, tryggingagjald, iðgjöld í lífeyrissjóð, tekjuskattur (46,20%) og að lokum skerðast vaxta- og barnabætur um 15% af hinum auknu tekjum. Eftir stendur þá aðeins 2.941 króna.

Hins vegar er um að ræða eina fyrirvinnu með 950 þúsund krónur í heildartekjur en maki er alveg tekjulaus. Þau eiga einnig fjögur börn og skulda 20 milljónir króna vegna húsnæðis. Þegar fyrirvinnan selur vinnu sína fyrir 10 þúsund krónur til viðbótar er hirtur af fjárhæðinni virðisaukaskattur, tryggingagjald, iðgjöld í lífeyrissjóð, tekjuskattur (40,24%) og að lokum skerðast vaxta- og barnabætur um 15% af hinum auknu tekjum. Eftir standa þá aðeins2.549 krónur, líkt og sjá má á myndinni hér að ofan.

Forsendur fyrir þessum dæmum má finna hér.”

lesa áfram

top