Tag: virðisaukaskattur

Hóf í skattheimtu

Sigríður Andersen, lögmaður, hefur mikið fjallað um skattamál í greinaskrifum sínum. Þessi grein, sem upphaflega birtist í Morgunblaðinu 21. ágúst 2012, er gott innlegg í umræðuna um einfalt og gegnsætt skattkerfi svo og umfjöllun um skattahækkanir sem nú eru í bígerð á ferðaþjónustuna:

„Skattlagningu er ekki einvörðungu stillt í hóf með því að skatthlutföll séu lág, þótt það sé að sjálfsögðu nauðsynleg forsenda. Í hóflegri skattheimtu felst einnig að jafnræði sé með skattgreiðendum, þeir greiði sambærilega skatta af sambærilegum tekjum, neyslu eða starfsemi. Til að skattheimta teljist hófstillt þarf að lokum að gefa skattgreiðendum eðlilegt svigrúm til að laga sig að íþyngjandi breytingum. Stundum vegast á þessi tvö síðarnefndu sjónarmið um jafnræði og svigrúm. En þegar svigrúminu sleppir tekur jafnræðið við.

Nú virðast stjórnvöld vera að átta sig á því að misháir skattar eru ósanngjarnir. Veitingahús á hóteli innheimtir 7% virðisaukaskatt (vsk.) af ferðamönnum sem þar borða líkt og hótelið sjálft innheimtir í dag af gistingunni. Verslun á hótelinu sem nánast eingöngu selur ferðamönnum íslenskar lopapeysur og útskorna lunda þarf að leggja 25,5% vsk. ofan á vörurnar. Önnur verslun á sama stað sem selur sömu ferðamönnum bækur og blöð þarf hins vegar ekki að innheimta nema 7% vsk. ofan á sína sölu. Öll þessi fyrirtæki sinna ferðaþjónustu með einum eða öðrum hætti en með þeim er þó ekki jafnræði. Önnur dæmi má einnig nefna. Sá sem selur hljómdiska leggur 7% vsk. á sína verslun en sá sem selur mynddiska 25,5%.

Mikilvægt er að hafa í huga að jafnræði má ekki aðeins ná fram með því að hækka skatta á þá sem minnst greiða heldur – þingmenn, ekki hætta að lesa – einnig með því að lækka skattana á þá sem hæst greiða. Árið 2007 var 14% vsk. þrepið lagt niður og margt af því sem áður bar 14% vsk. fellt í 7% þrepið. Með því var ekki aðeins afnumið verulegt ójafnræði meðal skattgreiðenda í ákveðnum greinum, eftirminnilegar voru t.d. flóknar reglur um sölu veitinga og þjónustu á veitingahúsum, heldur var einfaldað til muna allt eftirlit með skattheimtunni. Þessi fækkun vsk. þrepanna árið 2007 var jákvætt skref sem slíkt þótt vissulega megi halda því fram að með breikkun bilsins á milli skattþrepanna sem eftir stóðu hafi ójafnræði aukist almennt.

Ríkisstjórnin hefur hins vegar nú boðað að vsk. á gistingu hækki í 25,5%. Er um það vísað til þess að ósanngjarnt sé að þessi þáttur ferðaþjónustu beri ekki sama skatt og t.d. leiðsögn í rútu. Undir þetta sjónarmið ríkisstjórnarinnar má vissulega taka. En verða menn þá ekki að líta til allra annarra þátta ferðaþjónustunnar? Og af hverju að einskorða sig við ferðaþjónustuna? Stefnir ríkisstjórnin að frekari samræmingu virðisaukaskattsins? Það væri þá fagnaðarefni. Hins vegar, fyrir utan vankanta á tæknilegri útfærslu ríkisstjórnarinnar á þessari tilteknu skattahækkun, þá er það einfaldlega rangt að samræma allt á hinn versta veg. Það á að lækka hið almenna vsk. þrep úr 25,5% í t.d. 15% og hækka um leið 7% þrepið í það sama. Það er raunhæf tekjuöflun fyrir ríkissjóð og viðráðanleg skattbyrði sem hvetur ekki til undanskota. Í framhaldinu yrði það svo verðugt verkefni stjórnmálamanna að færa það skatthlutfall niður. Fátt kæmi ferðaþjónustunni betur. Og það sem mest er um vert er að jafnræði meðal allra skattgreiðenda verður ekki betur náð.”

lesa áfram

Vinna „dýrt jaðarsport”?

Sigríður Andersen, lögmaður, skrifar grein í Morgunblaðið í dag, 27. október, um áhrif jaðarskatta á hvata fólks til vinnu. Greinin er endurbirt hér í heild sinni:

„Á dögunum setti ég fram tvö dæmi hér í Morgunblaðinu um hvað stendur eftir þegar menn bæta við sig 10 þúsund króna tekjum með útseldri vinnu. Í vissum tilvikum getur það farið allt niður í 2.549 krónur sem menn fá í vasann. Hin 7.451 krónan fer í virðisaukaskatt, tryggingagjald, iðgjöld í sameignarsjóð, tekjuskatt og bótaskerðingu. Þetta óæskilega samspil skatta- og bótakerfa hefur stundum verið nefnt jaðaráhrif. Jaðaráhrifin koma fram á viðbótartekjur manna eftir að persónuafsláttur hefur verið fullnýttur og tekjur eru orðnar nægar til að skerða barna- og vaxtabætur.

Ég fékk mikil viðbrögð við þessum dæmum og jafnvel óskir um að reikna út fleiri tilvik. Nú er það út af fyrir sig áhyggjuefni þegar menn geta ekki með einföldum hætti áttað sig á raunverulegri skattheimtu og þar með raunverulegum tekjum sínum. Hið flókna kerfi sem við búum við í dag dregur bersýnlega úr tilfinningu manna fyrir kjörum sínum.

Auk dæmanna sem ég hef þegar nefnt má skoða aðstæður fólks með frekar lágar tekjur, til dæmis hjón með 200 þúsund króna tekjur hvort á mánuði. Þau hjón eru bæði í lægsta tekjuskattsþrepinu 37,2%. En ef annað þeirra bætir við sig vinnu á laugardegi, sem það innheimtir 10 þúsund krónur fyrir, er hugsanlegt að ráðstöfunartekjur þeirra hækki aðeins um 3.141 krónu. Fólk með tekjur í lægri kantinum lendir þarna í nær 70% skatti. Þessu hefði ég aldrei trúað nema með því að leggjast yfir skatta- og bótakerfið. Forsendur fyrir þessu má finna á vef mínum, www.sigridur.is, en einnig er rétt að benda á afar gagnlegar reiknivélar á vef ríkisskattstjóra þar sem menn geta séð áhrifin af hjúskaparstöðu, tekjum, eignum, skuldum, vaxtagjöldum og fjölskyldustærð á barna- og vaxtabætur. Í þessu kerfi er nefnilega búið að tengja marga þætti saman sem gerir það auðvitað mjög flókið.

Þessi flækja hefur versnað til muna á undanförnum árum með þrepaskiptingu tekjuskatts, að því ógleymdu að allir þeir skattar sem hér koma við sögu hafa hækkað og þar með þessi jaðaráhrif.

Það er alltaf þörf á nýjum störfum og verðmætasköpun í þjóðfélagi en sjaldan þó líkt og þegar efnahagsleg áföll hafa riðið yfir. Menn með nýjar hugmyndir verða að hafa svigrúm til að afla sjálfum sér og öðrum lífsviðurværis. Háu skattarnir bitna ekki aðeins á þeim sem fyrir þeim verða með beinum hætti heldur einnig hinum sem verða af nýjum tækifærum.

Það er ekki hægt að ætlast til þess að menn gangi fúsir til verka þegar skattheimta keyrir úr hófi með þeim hætti sem þessi dæmi bera með sér. Jaðaráhrif skatta og skerðinga eru orðin nær óbærileg. Hárgreiðslukonan, forritarinn, endurskoðandinn, kvikmyndagerðarmaðurinn og löndunargengið verða að hafa sæmilega ástæðu til að halda áfram að sinna sínu.

Það gengur ekki að vinna fólks sé gerð að dýru jaðarsporti.”

Hér til hliðar á síðu Samtakanna má finna tengil á reiknivél skattstjóra og þannig sjá hversu þungt jaðarskattar vega miðað við mismunandi forsendur Sigríðar Andersen.

lesa áfram

10.000 kall handa hverjum?

Frábæra umfjöllun og mynd er að finna á vef Sigríðar Andersen um nýja 10.000 króna seðilinn, en hún birti einnig grein í Morgunblaðinu í síðustu viku um málið

Á vef hennar  fer að finna þennan pistil samfara myndinni af seðlinum:

 

“Stjórnvöld hafa boðað útgáfu 10 þúsund króna seðils.

Hér eru tvö dæmi um að hvaða gerist þegar menn reyna að skapa verðmæti í þjóðfélaginu í dag og selja út vinnu sína fyrir 10 þúsund krónur.

Annars vegar er um að ræða heimili þar sem hjón hafa 400 þúsund krónur hvort í laun eða samtals 800 þúsund, eiga fjögur börn á heimili og skulda 20 milljónir króna vegna í húsnæðis. Þegar annað hjónanna selur vinnu sína fyrir 10 þúsund krónur til viðbótar er hirtur af fjárhæðinni virðisaukaskattur, tryggingagjald, iðgjöld í lífeyrissjóð, tekjuskattur (46,20%) og að lokum skerðast vaxta- og barnabætur um 15% af hinum auknu tekjum. Eftir stendur þá aðeins 2.941 króna.

Hins vegar er um að ræða eina fyrirvinnu með 950 þúsund krónur í heildartekjur en maki er alveg tekjulaus. Þau eiga einnig fjögur börn og skulda 20 milljónir króna vegna húsnæðis. Þegar fyrirvinnan selur vinnu sína fyrir 10 þúsund krónur til viðbótar er hirtur af fjárhæðinni virðisaukaskattur, tryggingagjald, iðgjöld í lífeyrissjóð, tekjuskattur (40,24%) og að lokum skerðast vaxta- og barnabætur um 15% af hinum auknu tekjum. Eftir standa þá aðeins2.549 krónur, líkt og sjá má á myndinni hér að ofan.

Forsendur fyrir þessum dæmum má finna hér.”

lesa áfram

top