Nú hefur annað mælaborð Samtaka skattgreiðenda verið birt, en að þessu sinni er um að ræða betrumbætt viðmót á opna reikninga ríkisins (opnirreikningar.is).
Opnir reikningar ríkisins voru opnaðir þann 11. september 2017. Að því tilefni var skrifuð frétt á vef Stjórnarráðs Íslands þar sem segir m.a.:
Opnum reikningum er ætlað að veita einfalda og skýra mynd af viðskiptum ráðuneyta með því að birta yfirlit yfir greidda reikninga. Hægt er að skoða viðskiptin út frá stofnunum, birgjum, tegund kostnaðar og tímasetningu. Fyrsti birtingarmánuðurinn er ágúst 2017.
Ennfremur segir í fréttinni:
Þá er unnið að því að birta mánaðarlegt bókhald ríkisins, ráðuneyta og stofnana með skýrum og myndrænum hætti. Með þeirri birtingu verður hægt að skoða gjöld og tekjur út frá ráðuneytum, stofnunum eða málefnasviðum, allt niður á einstök verkefni. Hægt verður að skoða raunútgjöld og bera saman við áætluð útgjöld í fjárlögum ársins. Er sú birting aukin þjónusta við almenning frá því að ríkisreikningur.is var opnaður árið 2014, en þar er birt sundurliðun á tekjum og gjöldum ríkisins eftir árum og nær birtingin aftur til ársins 2004.
Á næsta ári er áratugur liðinn síðan þetta var skrifað. Hér að neðan er mynd sem fylgdi fréttinni.
Í dag, 18. mars 2026 lítur síðan nákvæmlega eins út.
Á undanförnum tveimur árum höfum við átt í samskiptum við flestar stofnanir hins opinbera, í um 1.400 erindum. Oftast erum við að óska eftir bókhaldsgögnum og hafa því opnir reikningar ríkisins stundum verið nefndir.
Ingþór Eiríksson, fjársýslustjóri, sendi okkur póst þann 3. apríl 2025 þar sem segir meðal annars eftirfarandi um opnirreikningar.is:
Til upplýsinga þá er í gangi vinna við endurhönnun á þessum vef þar sem meðal annars á að loka öllum götum í upplýsingum.
Í öðru svari til okkar frá 13. febrúar 2025, segir Guðmundur Björgvin Helgason, ríkisendurskoðandi, meðal annars eftirfarandi:
Ekki er hægt að leggja saman greidda reikninga sem birtast á vefsíðunni opnirreikningar.is og stemma það saman við þær upplýsingar sem birtast á arsreikningar.rikisreikningur.is/stofnun (sem eru hinar réttu tölur fyrir „annan rekstrarkostnað“). Þetta gildir jafnt um utanríkisráðuneytið sem og önnur ráðuneyti. Tölurnar eru ekki sambærilegar því eingöngu greiddir reikningar birtast á vefsíðunni opnirreikningar.is. Þar eru ekki allar færslur í bókhaldinu, t.d. birtast ekki millifærslur sem gerðar eru í innan fjárlagaliðar eða milli skyldra fjárlagaliða.
Þess má geta að þrátt fyrir að sjálfur ríkisendurskoðandi telji að lítið sé að marka opna reikninga ríkisins, þá gerði hann svokallaða hraðúttekt á innkaupum ríkisaðila á upplýsingatækni. Í skýrslunni segir meðal annars:
Ríkisendurskoðun ákveður að nota opna reikninga sem áreiðanlega heimild, þrátt fyrir að segja að ekki sé um áreiðanlega heimild að ræða.
Það sem tekur ríkið heila eilífð, leysir einkaframtakið hratt
Þrátt fyrir að Fjármálaráðuneytið og Fjársýsla ríkisins hafi lofað því að bæta upplýsingagjöfina í mörg ár, hefur hvorki gengið né rekið. Samtök skattgreiðenda tóku því málin í sínar hendur og hafa birt nýtt og betra viðmót ofan á opna reikinga ríkisins.
Í þessari fyrstu útgáfu er hægt að leita eftir stofnunum, birgjum, ÍSAT númeri, tegund greiðslu og tímabili. Tímabilið sem um ræðir er frá 1. ágúst 2017 til 28. febrúar 2026. Í nafni stofnunar má sjá það árabil þar sem stofnunin skilar inn upplýsingum. Í þessari fyrstu útgáfu hafa nokkrir notendur fengið svokallaða timeout villu, en þá þarf að smella aftur á Leita hnappinn. Við fögnum öllum ábendingum og hvetjum notendur mælaborðsins til að senda okkur lof, last eða ábendingar um hvað betur má fara á netfangið upplysingar@skattgreidendur.is.
Minnihluti stofnana á opnum reikningum
Líkt og fram kemur í svari ríkisendurskoðanda hér að ofan, þá er lítið að marka þær upplýsingar sem koma fram á opnum reikningum. Raunar er það svo að stofnanir geta ráðið því hvaða upplýsingar birtist þar og ráða því raunar líka hvort þær yfir höfuð birti nokkrar upplýsingar. Í ríkisreikningi á fyrstu 6 mánuðunum árið 2025 voru stofnanir 346 talsins, en aðeins 151 stofnun skilaði upplýsingum á opna reikninga í desember 2025, eða 43,6%.
Tilboð sem er ekki hægt að hafna?
Í dag sendu Samtök skattgreiðenda Fjársýslunni og Fjármálaráðuneytinu erindi þar sem samtökin bjóðast til þess að taka að sér að birta öll opinber gögn um allar greiðslur hins opinbera, skattgreiðendum að kostnaðarlausu.
Komið hefur í ljós, að þrátt fyrir fögur fyrirheit, er hinu opinbera ómögulegt að birta opinber gögn með aðgengilegum hætti – alltaf þarf að fela eitthvað fyrir skattgeiðendum. Við eigum von á því að vel verði tekið í erindið, enda hefur Fjársýsla ríkisins greitt milljarða til félaga í upplýsingatækni, án sýnilegs árangurs í upplýsingagjöf til skattgreiðenda undanfarinn tæpan áratug.
Starfsemi Samtaka skattgreiðenda er rekin fyrir mánaðarlega styrki einstaklinga og fyrirtækja. Ef þú vilt koma í hóp velgjörðarmanna okkar, er hægt að styrkja samtökin hérna eða senda okkur póst til að fá nánari kynningu á starfseminni á upplysingar@skattgreidendur.is
