Í Morgunblaðinu í dag birtist meðfylgjandi grein, en skýringar á forsendum útreikninga má sjá hér að neðan.
Skýringar á forsendum útreikninga[1]
Hver eru áhrif íbúa af erlendum uppruna á kostnað íslenska menntakerfisins? Í þessari greiningu er reynt að áætla slíkan kostnað með tilliti til fjögurra stiga skólakerfisins: leik-, grunn-, framhalds- og háskóla, fyrir bæði ríkissjóð og sveitarfélög. Forsendur útreikninganna er raktar hér að neðan.
- Leikskólar
Meðalkostnaður á hvert barn í leikskóla er áætlaður 4.065 milljónir kr. á ári fyrir heilsdagsígildi samkvæmt Samtökum íslenskra sveitarfélaga. Þar sem öll börn eru ekki á leikskóla allan daginn eru heilsdagsígildi áætluð tæp 16.200 árið 2024. Heildarkostnaður leikskólastigsins á árinu 2024 er áætlaður um 65 milljarðar kr. Kostnaður á íslenskt barn er áætlaður 3.85 milljónir kr. á ári og 4.85 milljónir á hvert barn með erlent móðurmál. Nettókostnaður leikskólastigsins fyrir sveitarfélögin er áætlaður um 58 milljarðar kr. á árinu 2024 þar sem 12 milljarða megi rekja til barna með erlent móðurmál.
| Móðurmál | Fjöldi barna | Heilsdagsígildi | Áætlaður kostnaður (milljarðar kr.) | Framlag foreldra (10%, milljarðar kr.) | Nettókostnaður sveitarfélaga, (milljarðar kr.) |
| Íslenska | 16.865 | 13.492 | 51,9 | 5,19 | 46,7 |
| Erlent | 3.361 | 2.688,8 | 13,04 | 1,30 | 11,7 |
| Samtals | 20.226 | 16.180,8 | 64,94 | 6,49 | 58,4 |
- Grunnskólar
Meðalkostnaður á hvert grunnskólabarn er áætlaður 3.35 milljónir kr. á ári af Hagstofu Íslands (apríl 2026). Meðalkostnaður á hvert íslenskt barn í grunnskóla er áætlaður 3.25 milljónir kr. á ári en 3.85 milljónir fyrir barn með erlent móðurmál. Heildarkostnaður grunnskólastigsins fyrir sveitarfélögin er áætlaður um 158 milljarðar kr. á ári þar sem um 30 milljarða megi rekja til nemenda með erlent móðurmál.
| Móðurmál | Fjöldi nemenda | Áætlaður kostnaður (milljarðar kr.) |
| Íslenska | 39.411 | 128,05 |
| Erlent | 7.661 | 29,88 |
| Samtals | 47.162 | 157,9 |
- Framhaldsskólar
Kostnaður við framhaldsskólastigið samkvæmt fjárlögum fyrir árið 2026 er áætlaður 51 milljarður kr. Kostnaður vegna iðn- og tæknimenntunar er talinn með í þeirri upphæð. Meðalkostnaður á hvern framhaldsskólanemenda er áætlaður 2.13 milljónir kr. á ári. Kostnaður vegna nemenda með erlent ríkisfang er áætlaður um 4 milljarðar kr. á ári.
| Ríkisborgarar | Fjöldi framhaldsskólanemenda | Fjöldi á viðbótarstigi (iðn- og tæknimenntun | Samtals | Áætlaður kostnaður (milljarðar kr.) |
| Íslenskir | 20.777 | 1.474 | 22.251 | 47,4 |
| Erlendir | 1.634 | 45 | 1.679 | 3,6 |
| Samtals | 22.411 | 1.519 | 23.930 | 51,0 |
- Háskólar
Kostnaður við háskólastigið samkvæmt fjárlögum ársins 2026 er áætlaður 55 milljarðar kr. Einnig er áætlað að rannsóknarsjóðir fjármagni um 1 milljarð kr. af kostnaði við doktorsnám á Íslandi. Heildarkostnaður við háskólastigið er því áætlaður um 56 milljarðar kr. eða um 2.7 milljónir á hvern nemenda að meðaltali. Áætlað er að kostnaður vegna háskóla- og doktorsnemenda með erlent ríkisfang nemi um 6 milljörðum kr.
| Ríkisborgarar | Fjöldi háskólanemenda | Fjöldi doktorsnemenda | Samtals | Áætlaður kostnaður (milljarðar kr.) |
| Íslenskir | 18.098 | 376 | 18.474 | 49,7 |
| Erlendir | 2.059 | 295 | 2.354 | 6,3 |
| Samtals | 20.157 | 671 | 20.828 | 56,0 |
Áætlaður kostnaður vegna nemenda með erlent móðumál eða ríkisfang
Heildarkostnaður hinna fjögurra stiga íslenska skólakerfisins er áætlaður um 323 milljarðar kr. á ári þar sem hlutur sveitarfélaga er um 216 milljarðar kr. (67 prósent) og ríkissjóðs um 107 milljarðar kr. (33 prósent). Meðalkostnaður á hvern nemenda er áætlaður um 2,7 milljónir kr. á ári. Kostnaður vegna nemenda af erlendum uppruna á fjórum stigum íslenska skólakerfisins er áætlaður um 52 milljarðar kr. á ári eða um 3,4 milljónir kr. á hvern einstakling að meðaltali.
| Skólastig | Áætlaður kostnaður sveitarfélaga (milljarðar kr.) | Áætlaður kostnaður ríkissjóð (milljarðar kr.) | Samtals (milljarðar kr.) |
| Leikskólar | 11,7 | 11,7 | |
| Grunnskóla | 29,9 | 29,9 | |
| Framhaldsskólar | 3,6 | 3,6 | |
| Háskólar | 6,3 | 6,3 | |
| Samtals | 41,6 | 9,9 | 51,5 |
[1] Unnið af Arnari Arinbjarnarsyni og Róberti Bragasyni, stjórnarmönnum í Samtökum skattgreiðenda og Dr. Kristni Sv. Helgasyni, sérfræðingi í opinberri stefnumótun.
Starfsemi Samtaka skattgreiðenda er rekin fyrir mánaðarlega styrki einstaklinga og fyrirtækja. Ef þú vilt koma í hóp velgjörðarmanna okkar, er hægt að styrkja samtökin hérna eða senda okkur póst til að fá nánari kynningu á starfseminni á upplysingar@skattgreidendur.is
