Samtök skattgreiðenda hafa í dag gefið út tvö ný gagnvirk mælaborð í aðdraganda
sveitarstjórnarkosninga á morgun. Markmið mælaborðanna er að gera kjósendum,
blaðamönnum og frambjóðendum kleift að rýna í lykiltölur íslenskra sveitarfélaga
áður en gengið er að kjörborðinu.
Hvað kostar sveitarfélagið þitt?
Fyrra mælaborðið nær yfir öll 62 sveitarfélög landsins með gögn úr ársreikningum sem ná aftur til ársins 2002 og fram til 2024. Notandi velur sveitarfélag og fær fullbúna sundurliðun á útgjöldum, tekjum, skuldum, lýðfræði og þróun síðustu rúmlega tveggja áratuga.
Sérstök athygli verður beint að nýjum þætti mælaborðsins — skuldaklukku barna. Hún sýnir þann hluta sem hvert barn 0–17 ára þarf að bera af heildarskuldum sveitarfélagsins þegar þau verða fullorðin og skattgreiðendur. Í Reykjavík nemur sá hluti tæpum 14 milljónum króna á hvert barn – og er það aðeins fyrir sveitarfélagið; til viðbótar koma ríkisskuldir og ófjármagnaðar lífeyrisskuldbindingar hins opinbera.
Mælaborðið ber einnig saman öll sveitarfélögin í myndrænum súluritum, þar sem hægt er að velja viðmið:
- Heildarkjör: gjöld á íbúa, tekjur, afkoma og útsvar
- Skatttekjur eftir stofnum: útsvar, fasteignaskattur, framlög Jöfnunarsjóðs
- Útgjöld eftir málaflokkum: fræðslumál, félagsþjónusta, æskulýðs- og íþróttamál og fleira
Á sama mælaborði má einnig sjá mannfjöldapýramída sveitarfélags sem spilast yfir 24 ár (2002–2025). Slíkur gagnvirkur tímalínu-pýramídi með karlmenn og konur eftir aldri og ríkisfangi, sem spilar yfir áratugi, hefur ekki sést áður á íslenskum vef í þessu formi.
Skoða mælaborð sveitarfélaganna
Opnir reikningar Reykjavíkurborgar — leit
Síðara mælaborðið gerir notendum kleift að leita beint í 1,1 milljón greiðslna sem Reykjavíkurborg hefur innt af hendi frá 2014 til 2025. Heildarútgjöld borgarinnar á tímabilinu eru rúmir 1.018 milljarðar króna.
Hægt er að velja birgja, svið, deild, ÍSAT-atvinnuflokk, tegund kostnaðar eða tímabil — og rýna í einstaka birgja með nákvæmri sundurliðun eftir árum og sviðum.
Mælaborðið byggir á sömu hönnun og opnir reikningar ríkisins sem samtökin gáfu út fyrr á árinu og hafa verið vinsælasta efni okkar.
Skoða opna reikninga Reykjavíkurborgar
Hvers vegna núna
Sveitarstjórnarkosningar fara fram á morgun, 16. maí. Sveitarfélögin ráðstafa hluta þeirra skatttekna sem hver íbúi greiðir – fyrst og fremst í gegnum útsvar og fasteignaskatt. Þrátt fyrir það hefur reynst erfitt fyrir almenning að bera saman fjárhagslega frammistöðu sveitarfélaga á einföldum og gagnvirkum máta. Þessi tvö mælaborð brúa það bil.
Öll gögn eru sótt úr opinberum heimildum: ársreikningum sveitarfélaga sem Samband íslenskra sveitarfélaga og Hagstofa Íslands birta árlega, ásamt opnum reikningum Reykjavíkurborgar.
Ábendingar og athugasemdir
Samtökin fagna öllum ábendingum frá notendum mælaborðanna – bæði um gagnaöskunni og notagildi. Þeim má koma á framfæri með tölvupósti á upplysingar@skattgreidendur.is.
Mælaborðin verða uppfærð reglulega með nýjum gögnum þegar þau berast frá Hagstofu og Sambandi íslenskra sveitarfélaga.
Vinna samtakanna er háð beinum stuðningi skattgreiðenda. Hægt er að styrkja samtökin með mánaðarlegri áskrift inn á skattgreidendur.is/styrkja.
