Tag: skattkerfi

Ræktun eða rányrkja

Samtök atvinnulífsins tóku saman skýrslu um skattstofna atvinnulífsins og gáfu út í nóvember 2012 og má finna á vef þeirra. Skýrsluna kalla SA því ágæta nafni Ræktun eða rányrkja og má nálgast hér.

Skýrslan fjallar um breytingar á skattkerfinu frá 2008 og til útgáfudags og hversu skaðleg áhrif margra þessara breytinga hafi haft og muni hafa, en í inngangsorðum skýrslunnar segir m.a.:

Það er mikilvægt fyrir þjóðina að rekstur hins opinbera sé hagkvæmur. Skattheimtu er ekki hægt að þenja út fyrir tiltekin mörk án þess að hún rýri sjálfa skattstofnana. Forsendur varanlegrar tekjuaukningar ríkissjóðs eru auknar fjárfestingar sem leiða til aukinnar verðmætasköpunar og fjölgunar starfa þannig að fleiri fyrirtæki og einstaklingar greiði skatta en færri þiggi bætur og styrki.

Skattalegt umhverfi í landinu á að miða að því að ná fram sem mestri hagkvæmni. Skattkerfið á fyrst og fremst að vera skilvirkt tekjuöflunartæki ríkissjóðs og sveitarfélaga. Það á að vera gegnsætt og laust við flækjur, skattstofnar eiga að vera breiðir og skattprósentur fáar og lágar. Með því móti er dregið úr hvata til undanskota. Markmiðum um jafnari tekjuskiptingu verður best náð með aðgerðum á útgjaldahlið. Þannig fæst m.a. skýrari mynd af kostnaði við tekjujöfnun. Þetta er niðurstaða alþjóðastofnana á borð við OECD og AGS og var mjög vel lýst í skýrslu skattasérfræðinga AGS um skattkerfið á Íslandi í júní 2010.

lesa áfram

Endurreisn skattkerfisins

Eftir Óla Björn Kárason, blaðamann

Mikilvægasta verkefni nýrrar ríkisstjórnar að loknum kosningum verður endurreisn skattkerfisins úr rústum liðlega fjögurra ára vinstri stjórnar. Hátt á annað hundrað breytingar hafa eyðilagt skattkerfið, gert það ógagnsærra og ranglátara. Sá sem tekur við lyklavöldunum í fjármálaráðuneytinu verður að vinda ofan af skattahækkunum síðustu ára samhliða því að einfalda kerfið. Hvernig til tekst mun ráða mestu um það hvort Íslendingum tekst að vinna sig út úr efnahagslegum þrengingum.

Við Íslendingar vitum af eigin reynslu að með því að skattleggja minna er hægt að fá meira. Við vitum að með því að hætta að refsa fyrir velgengni með ofursköttum, eykst velmegun almennings og hagsæld verður meiri. Ráðstöfunartekjur hækka og fyrirtækin styrkjast og dafna.

Lægri skattar og auknar tekjur

Sjálfstæðisflokkurinn beitti sér fyrir umfangsmiklum breytingum á skattkerfinu eftir flokkurinn settist í ríkisstjórn árið 1991. Tekjuskattur einstaklinga og fyrirtækja var lækkaður, aðrir skattar ýmist lækkaðir eða felldir niður.

Þrátt fyrir umfangsmiklar skattalækkanir jukust skatttekjur ríkissjóðs verulega. Frá 1991 til 2007 tvöfölduðust tekjurnar að raunvirði. Með meiri hófsemd í skattheimtu styrktust tekjustofnar ríkisins og gáfu meira af sér. Þetta sést vel á því að tekjuskattur fyrirtækja var 50% árið 1985 en var kominn niður í 18% árið 2003. En skatttekjur ríkisins af fyrirtækjum sem hlutfall af vergri landsframleiðslu hækkuðu engu að síður úr 0,9% í 1,5%.

Skatttekjur í tíð íhaldsins

Því miður hafa vinstri menn aldrei skilið einfalt lögmál: Því meira sem eitthvað er skattlagt því minna færðu af því. Að sama skapi: Því meira sem velgengni er skattlögð því minni verður velgengnin.

Vítamínsprauta

Íslenskt efnahagslíf þarf vítamínsprautu. Með markvissum og skynsamlegum skrefum við lækkun skatta, afnámi gjaldeyrishafta og einfaldara regluverki er hægt á skömmum tíma að hefja sókn í atvinnumálum.

Uppstokkun skattkerfisins – endurreisn skattstofna ríkisins – á komandi kjörtímabili verður að taka mið af því að sníða viðskipta- og efnahagslífi þjóðarinnar umgjörð sem eflir en dregur ekki úr, eykur en kæfir ekki þrótt einstaklinga og fyrirtækja. Það verður að hverfa frá stefnu vinstri manna sem ekki mega sjá neitt hreyfast án þess að vilja skattleggja það.

Skattur á vinnu

Samkvæmt fjárlögum yfirstandandi árs mun tryggingagjald – sem er í raun lítið annað en skattur á laun og störf – skila ríkissjóði um 70,6 milljörðum króna. Þetta eru liðlega 22 milljörðum króna hærri tekjur en árið 2008. Þrátt fyrir vilyrði hefur tryggingagjaldið ekki verið lækkað.

Óli Björn Kárason

Ofurskattur á laun og störf hefur dregið úr möguleikum fyrirtækja til að fjölga starfsmönnum og/eða hækka laun þeirra sem þegar eru í vinnu. Launamenn greiða þennan skatt með óbeinum hætti í formi færri starfa og lægri launa. Fyrirtækin bera skattinn og eru í spennitreyju. Afleiðingin er sú að afkoma fyrirtækjanna er verri sem hefur aftur áhrif á tekjur ríkisins. Og ríkissjóður verður af tekjum þar sem störfum fjölgar ekki. Atvinnuleysi er meira en ella og þar með útgjöld ríkisins hærri. Hringavitleysan er í fullum gangi.

Öll skynsamleg rök hníga að því að fyrsta skref nýrrar ríkisstjórnar við endurreisn skattstofna sé að lækka tryggingagjaldið verulega. Að því loknu á að endurskoða tekjuskattskerfið frá grunni, einfalda það, draga úr eða fella niður tekjutengingar og taka upp eina einfalda skattprósentu á komandi árum. Flókið tekjuskattskerfi með háum jarðarsköttum dregur ekki aðeins úr hvatanum til að afla sér tekna, heldur kemur ekki síst niður á þeim sem síst skyldi – launamönnum sem eru með lágar tekjur og takmarkaða möguleika til vinnu.

Verkefnin við að endurheimta skattstofna eru fleiri. Nauðsynlegt er að gjörbreyta og grisja frumskóg tolla og vörugjalda. Markmiðið er ekki síst að færa verslunina aftur heim til Íslands og skjóta þannig styrkari stoðum undir mikilvæga atvinnugrein. Ríkissjóður mun þegar upp er staðið njóta góðs af.

Ranglæti sem verður að leiðrétta

Ekki verður því haldið fram að réttlæti og sanngirni hafi verið með í för þegar ríkisstjórnin rústaði skattkerfinu. Innleiðing eignaupptökuskatts – sem vinstri menn kalla auðlegðarskatt – er bein árás á eldra fólk og sjálfstæða atvinnurekandann. Margir eiga ekki annan kost en að stofna til skulda eða selja eignir til að standa skil á skattinum. Sjálfstæðir atvinnurekendur hafa þurft að ganga á eigið fé til að greiða eignaupptökuskattinn og eftir stendur veikara fyrirtæki.

Eignaupptökuskatturinn er siðferðilega ranglátur og því getur ný ríkisstjórn ekki vikið sér undan því að afnema skattinn.

Hér hafa aðeins verið nefnd nokkur dæmi um þau mörgu verkefni sem bíða nýrrar ríkisstjórnar. Hvort hafist verður handa við að endurreisa skattstofna ríkisins ræðst af því hvort stefna Sjálfstæðisflokksins í skattamálum fær að ráða för eða hvort hugmyndafræði vinstri manna verður fylgt áfram næstu fjögur árin. Reynslan síðustu ár gefur ágæta vísbendingu um hvernig staðan verður eftir fjögur ár nái vinstri menn að halda leik sínum áfram.

Áður birt í Morgunblaðinu 27. mars 2013 og á vef Óla Björns www.t24.is.

 

lesa áfram

Áhugaverður alþjóðlegur samanburður

Að undanförnu hefur nokkuð verið fjalla um skattamál í viðskiptablaði Morgunblaðsins. Þar mátti meðal annars sjá umfjöllun um rannsókn sem endurskoðunarskrifstofan PWC, gerði árið 2011. Þar er borin saman hversu mikil fyrirhöfn það er fyrir ímyndað fyrirtæki að að standa skil á öllum sköttum og gjöldum. Þetta setur áhugaverða vídd inn í skattaumræður með þvi að bæta við þeim mikla kostnaði sem kemur með því að fylgja öllum reglunum í þaula. Rannsóknin ekur  til fjölda landa, eins og sjá má hér .

Almennt virðist samband milli þess að lönd með hærri skatta gera líka fyrirtækjum erfitt fyrir um að uppfylla þau skilyrði sem nauðsynlegt er til að skila skattaupplýsingum o.s.frv.. Ísland fær ekkert sérlega góða einkunn á þessu prófi þó menn vilji stundum meina að skattkerfið okkar sé svo einfalt og aðgengilegt.

 

lesa áfram

Að stela frá komandi kynslóðum

Óli Björn Kárason skrifar pistla í Morgunblaðið á miðvikudögum sem margir hverjir hafa fjallað um skattamál. Hér má lesa einn þeirra, en allt of fáir eru til að vekja athygli á því fullkomna siðleysi sem ríkir í því að við eyðum framtíðar skatttekjum næstu kynslóða með látlausri skuldsetningu hins opinbera:

„Fátt er gleðilegra en fæðing barns. En það er skuggi yfir gleðinni.

Um leið og barn fæðist er hengdur á það þungur skuldabaggi sem að óbreyttu mun þyngjast eftir því sem barnið eldist. Við sem eldri erum höfum ákveðið að færa barninu 2,4 milljóna króna skuld í vöggugjöf vegna þess að við lifum um efni fram. Við höfum ekki treyst okkur til að taka til og neita okkur um ýmislegt sem við höfum ekki efni á. Okkur finnst þægilegra að senda reikninginn til komandi kynslóða. Þar sannast hið fornkveðna að börnunum stafar mest hætta af fordæmum hinna fullorðnu.

Óli Björn Kárason

Í óseðjandi hungri okkar og löngun til að byggja tónlistarhús, bora jarðgöng, viðhalda dýrri utanríkisþjónustu, rándýru stjórnkerfi, kollvarpa stjórnarskránni og dæla peningum í eitthvað sem kallast grænt hagkerfi, dugar ekki að skuldsetja komandi kynslóðir. Því er talið nauðsynlegt að seilast dýpra í vasa þeirra sem eldri eru og þá ekki síst þeirra sem lokið hafa góðu ævistarfi. Í leit að réttlætingu er skatturinn kallaður auðlegðarskattur, sem hefur yfir sér miklu jákvæðara yfirbragð en réttnefnið; eignaupptökuskattur.

Óréttlátur skattur

Frá því að sitjandi ríkisstjórn, sem kennir sig við norræna velferð, tók við völdum hafa verið gerðar yfir 100 breytingar á skattkerfinu. Skattar hækkaðir og nýir lagðir á. Réttlæti og sanngirni hefur ekki verið í för með ríkisstjórninni. Búið er að rústa skattkerfinu og innleiða einhvern ranglátasta skatt sem þekkist. Eitt fyrsta verkefni nýrrar ríkisstjórnar verður að afnema eignaupptökuskattinn og í framhaldinu að einfalda allt skattkerfið. Flókið skattkerfi er ávísun á misrétti en einfalt kerfi er besta trygging fyrir meiri jöfnuði allra.

Auðlegðarskatturinn var innheimtur í fyrsta skipti árið 2010 vegna tekjuársins 2009. Þá skilaði skatturinn 3,8 milljörðum í ríkissjóð. Í fyrstu var almenningi talin trú um að skatturinn væri tímabundinn en nauðsynlegur vegna þrenginga í efnahag ríkisins. Líkt og oftast þegar skattar eru sagðir tímabundnir, eru þeir framlengdir og á stundum hækkaðir. Vinstristjórnin hefur ekki í hyggju að standa við fyrirheit um tímabundna skattheimtu heldur þvert á móti hafa skrúfurnar verið hertar svo um munar með álagningu viðbótarskatts á eignir. Samkvæmt álagningu þessa árs skilar eignaupptökuskatturinn um átta milljörðum króna í ríkissjóð og hefur því meira en tvöfaldast frá því hann var fyrst lagður á.

Eldra fólk og sjálfstæðir atvinnurekendur

Samkvæmt upplýsingum Ríkisskattstjóra standa liðlega 5.200 einstaklingar undir hinum svokallaða auðlegðarskatti. Þetta þýðir að meðaltali um 1,5 milljónir króna. Margir þeirra sem horfa á upptöku eigna sinna í formi beinnar skattheimtu, eru tekjulitlir eða jafnvel tekjulausir. Þeir eiga ekki annan kost en að stofna til skulda eða selja eignir til að standa skil á skattinum.

Svipað má segja um sjálfstæða atvinnurekandann, sem af dugnaði og áræði hefur byggt upp fyrirtæki. Stærsti hluti ævisparnaðarins er bundinn í fyrirtækinu. Þetta var fjármálaráðherra norrænu velferðarstjórnarinnar – skattmanni – fyllilega ljóst. Því var talið nauðsynlegt að endurmeta verðmæti fyrirtækja í þeim tilgangi að ná meiri fjármunum inn í að því er virðist botnlausan ríkiskassann. Sérstök viðbót við eignaupptökuskattinn var sögð sjálfsögð. Margir sjálfstæðir atvinnurekendur eiga ekki annan kost en að ganga á eigið fé til að greiða það sem krafist er. Eftir stendur veikara fyrirtæki og fátækari atvinnurekandi. Hver skyldi hagnast á því?

Eldri hjónin sem neyddust til að innleysa eignir eða stofna til skulda og sjálfstæði atvinnurekandinn sem varð nauðugur viljugur að ganga á eigið fé, til að standa undir álögðum sköttum, horfa upp á enn meira óréttlæti.

Þegar Alþingi samþykkti hina óréttlátu skattheimtu, bitu þingmenn höfuðið af skömminni með því að tryggja að eignir upp á hundruð milljóna væru undanþegnar skattinum. Hvers vegna? Jú, vegna þess að þeir sem gert hafa þingmennsku að ævistarfi eiga sinn ævisparnað fyrst og fremst í formi mikilla lífeyrisréttinda sem ríkið ábyrgist. Þess vegna hafa lífeyrisréttindi ekki verið skattlögð en annar ævisparnaður er hægt og bítandi gerður upptækur.

…verra þeirra réttlæti

„Vont er þeirra ránglæti, verra þeirra réttlæti,“ sagði Jón Hreggviðsson. Varla er hægt að lýsa stefnu ríkisstjórnarinnar í skattamálum betur. Í mörg ár hefur flestum verið ljóst það óréttlæti sem hefur viðgengist í lífeyrismálum landsmanna. Í stað þess að leiðrétta mismuninn ákváðu stjórnvöld í nafni velferðar að auka ranglætið enn frekar með eignaupptökuskattinum.

Skattheimtumaðurinn fylgist vel með. Hann mætir við vöggu hvítvoðungsins til að afhenda honum skuldabagga og truflar síðan rólegt ævikvöld gamalla hjóna með því að krefja þau um hluta þess sem þau hafa eignast á langri ævi. Þess á milli eltist skattmann við sjálfstæða atvinnurekandann til þess eins að veikja undirstöður atvinnulífsins.

Komandi kosningar til Alþingis snúast ekki aðeins um að koma hjólum atvinnulífsins aftur af stað heldur ekki síður að leiðrétta augljóst ranglæti.”

 

lesa áfram

top